امیریه حکومتی (دارالحکومه)

بنای تاریخی امیریه حکومتی، واقع در محله کوتی شهر بوشهر، از سال ۱۳۷۶ در اختیار شورای شهر قرار گرفته و توسط شرکت مهندسین مشاور «پی‌چنگ» مورد بازسازی قرار گرفته است.

این ساختمان، همانند بسیاری از بناهای موجود در بافت تاریخی بوشهر، با الگوی حیاط مرکزی طراحی شده است. اتاق‌ها در چهار جهت حیاط و در دو طبقه (همکف و اول) احداث شده‌اند. نمای اصلی بنا به سمت غرب بوده و مشرف به دریاست. بار وارده از سقف توسط هشت ستون چوبی دو طبقه و شش ستون سنگی و گچی که در ضلع غربی قرار دارند، منتقل می‌شود.

بر اساس گفته‌های مرحوم عبدالرحیم جعفری، جنس ستون‌های چوبی از نوعی چوب مقاوم به نام «Soent» است که در برابر رطوبت و حرارت دوام بالایی دارد. این چوب امروزه از کشورهای آفریقایی تأمین می‌شود. در چهار طبقه داخلی بنا، در هر طبقه از عنصر معماری «طارمه» استفاده شده است. همچنین در طبقه خارجی (ضلع غربی)، یک طارمه ترکیبی وجود دارد که میان ستون‌های آن نیز طارمه‌هایی تعبیه شده‌اند.

در مرکز حیاط، پیش‌تر حوضی قرار داشته که امروزه جای آن باغچه‌ای ساخته شده است. ورودی بنا از طریق دو درب در ضلع غربی صورت می‌گیرد. ارتباط میان طبقات همکف و اول از طریق دو راه‌پله در ضلع غربی برقرار می‌شود که در جلوی طارمه قرار دارند و امروزه به خیابان منتهی می‌شوند.

در دوره حکومتی، احمدشاه قاجار و رضا شاه پهلوی در سفرهای خود به بوشهر، در این مکان مورد استقبال مردم قرار گرفتند. همچنین، مراسم یادبود تاج‌گذاری احمدشاه قاجار هر ساله با حضور مردم و تجار در این بنا و میدان مقابل آن برگزار می‌شد.

رضا شاه پهلوی نیز در جریان لشکرکشی به خوزستان برای مقابله با شیخ خزعل ـ که قصد داشت با حمایت دولت بریتانیا، بخشی از ایران را جدا سازد ـ به مدت یک ماه در این ساختمان اقامت داشت.

بنای مذکور در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ هجری شمسی، با شماره ثبت ۲۳۱۹، در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.